alt

BAMBUSY - ROŚLINY MAGICZNE

Chiński filozof Lao Tsy (VI w p.n.e.) powiedział: „ Dom bez dzieci, drzewo bez ptaków i ogród bez bambusów są jak dzień bez słońca”. Bambus silnie zakorzenił się kulturze i religiach krajów azjatyckich. W Chinach odzwierciedla ścieżkę życia, której podstawą powinny być takie cechy, jak elastyczność, wytrzymałość, cierpliwość i wytrwałość. W Indiach symbolizuje przyjaźń, altruizm i szczęśliwą rodzinę.

Bambusy, dzięki temu, iż są bardzo wytrzymałe, a jednocześnie lekkie i elastyczne, znalazły bardzo szerokie zastosowanie. Wykorzystuje się je do budowy domów, ogrodzeń, mostów, przewodów nawadniających czy mebli. Z bambusa powstają także naczynia, kosze, kapelusze i maty. Młode pędy bambusa są jadalne, a z ziaren można wypiekać chleb i robić napój podobny do piwa.

Bambusy występują na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy. Większość pochodzi z gorących, tropikalnych i równikowych regionów Ziemi. Tylko ok. 1/5 gatunków zasiedla strefy umiarkowane. Bambusy tropikalne mogą być rozmnażane z sadzonek pędowych, co jest niemożliwe w wypadku gatunków z klimatu chłodniejszego. Te drugie mają za to zdolność wchodzenia w stan spoczynku zimowego, co umożliwia ich uprawę poza granicami naturalnego występowania.

Bambusy zalicza się do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), dawniej nazywanej rodziną traw, i podrodziny bambusowych (Bambusoideae). Dzieli się je na gatunki zdrewniałe (Bambuseae) i zielne (Olyreae). Zdrewniałe mogą osiągać rozmiary drzew. Najwyższe, dorastające do wysokości 40 m, występują w Azji. Gatunki zielne, nazywane „pigmejowymi”, tworzą podszyt tropikalnych lasów. Bambusy są najszybciej rosnącymi roślinami na Ziemi. Rekordzista to Phyllostachys edulis, którego pęd wydłużył się w ciągu 24 godzin o 121 cm.

Bambus składa się z korzeni, kłączy, łodyg, gałęzi i liści. Kłącza – podziemne pędy, z których wyrastają nowe łodygi nadziemne, stabilizują roślinę w gruncie i magazynują substancje pokarmowe. Łodygi bambusów są podzielone na wypełnione tkanką węzły oraz międzywęźla – zwykle puste w środku. Mogą mieć różne barwy: od zielonej i żółtej przez pomarańczową i brązową do czarnej; czasem bywają też paskowane. Pędy boczne wyrastają w węzłach pojedynczo, po dwa, trzy lub więcej, w zależności od rodzaju. Liście wyłaniają się z pochew liściowych otaczających gałązki, do których przymocowane są za pomocą pseudoogonków. Wyróżnia się liście chroniące młode źdźbła i liście właściwe. Te drugie są zwykle lancetowate, z wyraźnym wierzchołkiem, zaokrągloną nasadą i dobrze zaznaczonym nerwem głównym. Górna strona liścia jest błyszcząca, a dolna matowa. Kształt i wielkość liści mogą być różne w zależności od gatunku: od małych, igiełkowatych, po duże i szerokie.

Kwitnienie bambusów jest do tej pory zagadnieniem dosyć tajemniczym. Niektóre kwitną corocznie, inne sporadycznie i nieregularnie, co kilkadziesiąt lat. Niektóre gatunki po wydaniu nasion zamierają. Kwiatostany mają postać niepozornej, kłosokształtnej wiechy o małych walorach dekoracyjnych.

Pierwsze mrozoodporne bambusy trafiły do Europy na początku XIX w. z Chin i Japonii. Obecnie na naszym kontynencie uprawianych jest ponad 400 gatunków i odmian. Istnieją gatunki pochodzące z Andów i Himalajów (Fargesia, Thamnocalamus), które znoszą temperaturę do –29°C. W naszym klimacie mogą bez problemu przetrwać zimę, ale nie osiągają takich rozmiarów jak w środowisku naturalnym. Wysokie bambusy mogą być traktowane jako solitery lub sadzone w grupach jako osłony czy żywopłoty. W naszych warunkach dobrze rośnie Phyllostachys nigra, osiągająca 6–8 m wysokości. Jej pędy przybierają mahoniowoczarną barwę. Inne warte uwagi wysokie bambusy to P. aureosulcata o żółtych pędach czy 5-metrowa Pseudosasa japonica z dużymi, eleganckimi liśćmi. Gatunki niskie można wykorzystywać jako rośliny okrywowe. Doskonała do tego celu jest Sasa veitchii czy Shibataea kumasaca, które mają krótkie, szerokie liście. Ciekawą okrywę tworzą Pleioblastus variegatus i Sasaella glabra 'Albostriata' o liściach paskowanych. Niektóre gatunki bambusów można wykorzystywać do obsadzania cienistych miejsc w ogrodzie, np. Fargesia rufa, F. nitida, Pleioblastus simonii.

Przy wprowadzaniu bambusów do ogrodu należy dobrze przemyśleć miejsce, w którym zostaną posadzone, gdyż są to rośliny bardzo ekspansywne i potrzebują do wzrostu dużo przestrzeni. Można wokół miejsca posadzenia roślin wkopać w ziemię bariery zapobiegające rozrastaniu się kłączy, co pozwoli kontrolować inwazyjny wzrost bambusa.

Wstecz

COPYRIGHT © Daniel Skarżyński 2008Sebastian Gąsior 2016