alt

 

Jedna z bardziej znanych kolekcji roślin wodnych znajduje się we wrocławskim ogrodzie botanicznym. 

Charakterystycznym elementem ogrodu jest starorzecze Odry pelniące rolę  stawu ogrodowego z obmurowanymi brzegami, które porasta porasta roślinność szuwarowa: pałki, oczerety, tatarak i wiele innych roślin błotnych. Duże wrażenie sprawia wysoka do 5 m trzcina (Phragmites australis var. pseudodonax). W jego misie, na stanowiskach zabezpieczonych siatką przed rybami roślinożernymi, rośnie kilkadziesiąt odmian uprawowych barwnych, zimotrwałych grzybieni. Brzegi stawu w centralnej części spięte są stylowym drewnianym mostkiem skąd doskonale widać różne gatunki i odmiany wilgociolubnych kosaćców porastających wyspę.

alt

 

 

 

Nieco dalej zbudowana jest kładka z której rozpościera się piękny widok na sztuczną kaskadę wodną.  Stąd najlepiej widać gniazdujące na wyspach kaczki, a później frajdy, nie tylko dzieciom, dostarcza obserwacja młodych kaczątek oraz kolorowych karpi.

 

 

alt

 

W części ozdobnej Ogrodu, otoczony rabatami z bogatą kolekcją liliowców,tulipanów i kosaćców znajduje się duży basen w którym uprawiane sąbarwne, zimotrwałe grzybienie (Nymphaea). Kolekcja tych roślin, będąca kolekcją narodową (wykaz gatunków i odmian) jest największą w Polsce i liczy ponad 110 odmian. Wiosną ich liście tworzą barwne plamy na wodzie. Liście w zależności od odmiany są czysto zielone, zielone z kasztanowymi plamami lub nieomal brązowe. Niektóre odmiany utrzymują te barwy przez cały okres wegetacyjny. Grzybienie kwitną tu od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni różnymi odcieniami bieli, różu, żółci i czerwieni (patrz: propozycja kolekcji grzybieni). Wśród nich niewątpliwą atrakcją są nowe odmiany amerykańskie o wyniesionych ponad powierzchnię kwiatach. Całość urozmaicają strzałkowate liście Sagittaria sagittifolia i S. japonica oraz ogrodowe odmiany popularnych rośli błotnych (biało paskowane oczerety, pstrolistna pałka wodna i tatarak, a także białe i pełnokwiatowe kaczyńce).


Obok basenu, rośnie nieomal 3 metrowa, podobna do olbrzymiego rabarbaru, południowo amerykańska Gunnera manicata. Jej liście dorastają do 2 m. średnicy, a potężne kolby kwiatostanowe do 1m. Ciekawostką jest to, iż niegdyś należała ona do rodziny wodnikowatych (Halorrhagidaceae) do której należą też rosnące w toni wodnej delikatne rdestnice (Potamogeton). Aktualnie jest to odrębna rodzina Gunneraceae.
W przyległych do dużego baseny dwóch niewielkich płytkich basenikach prezentowane są inne rzadsze rośliny błotne oraz ich ogrodowe odmiany. Sprawiającym niemałe wrażenie elementem dekoracyjnym jest pokrywająca powierzchnię wody, nie spotykana u nas a przebarwiająca się na czerwono w naszym klimacie Azolla filiculoides - niewielka wolnopływająca paproć.


alt

Niewątpliwą atrakcją Wrocławskiego Ogrodu jest uważana za jedną z największych w świecie (liczącą ponad 320 taksonów) kolekcja subtropikalnych i tropikalnych roślin wodnych i błotnych re­ko­men­do­wa­nych do uprawy w domowych akwariach. Wśród nich są dwa rodzaje roślin tj. Echinodorus (wykaz gatunków i odmian żabienic) i Anubias (wykaz gatunków), których zbiory są kolekcjami narodowymi.

Aby ją obejrzeć należy odwiedzić dział akwariów do którego wchodzi się poprzez Panoramę Natury

 

alt

Zasadniczym jej elementem jest olbrzymi obraz olejny o wymiarach 30x2m. Przedstawia on rozwój świata roślinnego od jego zaczątków aż do chwili obecnej. U jego stóp eksponowane są skamieniałości pochodzące z poszczególnych okresów geologicznych (odciski liści, szyszek, pnie paproci i drzew wraz ze szlifami przekrojów, skamieniała fauna poszczególnych er - trylobity, amonity, ryby), a po przeciwległej stronie skały występujące na Dolnym Śląsku (w postaci naturalnej i szlifowane). Całość, poprzez głośniki, uzupełniona jest komentarzem słownym omawiającym poszczególne okresy.


alt

Stąd przechodzi się do działu akwariów.

Zbudowane w roku 1992 zbiorniki są na ogół szczelne (sporadycznie zdarzające się wycieki likwidowane są starym sposobem tj. przy pomocy gliny); brak innych roślin w tej części szklarni sprawia, że korozja metalowych ram akwariów postępuje bardzo wolno. Akwaria oświetlone są lampami fluorescencyjnymi, zaopatrzonymi w odbłyśniki (co podnosi ich sprawność o nieomal 50%), o zróżnicowanym widmie świetlnym tj. świetlówkami AquaRelle f-my Philips, Fluora oraz Lumilux Daylight – firmy Osram o łącznej mocy 180 (akwaria z kryptokorynami) – 240 Wat (pozostałe akwaria) świecącymi od 10 godzin w okresie zimowym do 14 godzin w okresie letnim. Intensywność oświetlenia akwariów, dla zdecydowanej większości gatunków wydaje się nam być wystarczająca; aczkolwiek można spotkać się z innymi opiniami (Rataj 2004 oraz: http://www.rataj-spk.cz/ ATF 1/2005 – Proč to akwarium funguje I). Temperatura wody wynosi od 18 – 20 oC zimą do 28 – 32 oC latem. Ponieważ są to akwaria z bogatą obsadą roślinną i małą ilością ryb – napowietrzanie jest zbędne. Wzbogacanie wody w CO2 prowadzone jest metodą tradycyjną tj. przy pomocy kieszeni przyklejonych do bocznych szyb i obmywanych wodą wypływającą z filtrów. System filtracyjny zbiorników na przestrzeni 18 lat użytkowania akwariów był zróżnicowany. Początkowo były to filtry zewnętrzne, otwarte, obsługiwane sprężonym powietrzem z sieci centralnej o ciśnieniu roboczym ok. 0,15 bara. Potem zastąpiły je zewnętrzne filtry turbinowe. Woda w akwariach z sieci miejskiej – w miarę potrzeb uzdatniana wodą deszczową – o twardości ogólnej 10 – 18o niemieckich i odczynie od obojętnego do lekko zasadowego (pH 6,8 – 8). Podłoże tradycyjne, wykonane z piasku rzecznego, gliniastej ziem i kwaśnego torfu zmieszanych w różnych proporcjach stosownie do potrzeb roślin uprawianych w poszczególnych akwariach. Tylne ściany akwariów wyłożone są lignitem (słabo zmineralizowany węgiel drzewny), który stanowi tło dla roślin. Zaletą jego jest naturalna uroda, możliwość porastania przez mchy i paprocie (mikrozoria) oraz ograniczanie wzrostu glonów poprzez wydzielanie do wody kwasów humusowych. Ostatnia zaleta jest jednocześnie wadą lignitu; kwasy humusowe powodują bardzo lekkie zabarwienie i zmętnienie wody. Przeciętny widz nie dostrzega tego, jednakże wytrawny akwarysta patrzący wzdłuż długiej, 2 metrowej osi akwariów widzi, że woda nie jest krystaliczne przeźroczysta.

 

Rośliny w układzie geograficznym eksponowane są w 29 dużych, 1200 litrowych (200 x 80 x 75cm) akwariach z wodą i podłożem dostosowanym do specyficznych częstokroć wymagań roślin.

alt

Wnętrza akwariów udekorowane są korzeniami i kamieniami przez co stają się one bardziej atrakcyjne. Nazwy roślin napisane na akwariach i przyporządkowane im numery wewnątrz zbiorników ułatwiają identyfikację poszczególnych gatunków.


 

alt

W bardzo malowniczych, wyraźnie wy­od­ręb­nia­ją­cych się od siebie grupach są tu wysadzone interesujące rośliny reprezentujące nie znane naszej florze rodzaje, jak Alternanthera, Cabomba, Rotala, Aponogeton, Vallisneria, Ceratopteris i wiele innych.

 

altNa specjalną uwagę zasługuje, zawierająca wszystkie znane gatunki i odmiany, kolekcja afrykańskich roślin z rodzaju Anubias, a także wyjątkowo bogaty zbiór zwartek (Cryptocoryne), limnofili (Limnophila) oraz gatunków, odmian naturalnych i uprawowych żabienic (Echinodorus). Dopiero tutaj możemy poznać różnorodność morfologiczną (zmienność kształtów liści, barw) i piękno roślin podwodnych (galeria fotografii).

 

Dodatkowym elementem podnoszącym atrakcyjność akwariów i zachwycającym szczególnie najmłodszych, są ryby występujące w tych samych siedliskach co poszczególne gatunki roślin.

 

alt

Bogate doświadczenie pracowników działu w zakresie uprawy roślin wodnych i błotnych oraz znajomość ich biologii i ekologii pozwoliły na podjęcie w minionych latach szeroko zakrojonych prac, finansowanych głównie przez NFOŚ i Ekofundusz  mających na celu czynną ochronę i restytucję w Polsce ginących i zagrożonych gatunków roślin. Wśród nich jest jedna z najrzadszych roślin wodnych świata, jaką jest kosmopolityczna Aldrovanda vesiculosa. Efektem jest znaczne zwiększenie liczby populacji tej wielce interesującej rośliny w Polsce, co przyczyniło się do zmiany kategorii jej zagrożenia w naszym kraju. Podobne działania i efekty dotyczą także mieczyka błotnego (Gladiolus paluster), marsylii czterolistnej (Marsilea quadrifolia), oczeretu sztyletowatego (Schoenoplectus mucronatus). Na Dolnym Śląsku przywrócono występowanie elismy wodnej (Luronium natans) a od pewnwgo czasu trwają prace nad restytucją kaldezji dziewięciornikowatej (Caldesia parnassifolia)

Pracownicy działu

 

Pracownicy działu [na fotografii od lewej: mgr inż. Tomasz Zadworny, Piotr Jękot, dr Ryszard Kamiński, Adam Jekot oraz współtwórca działu, wieloletni pracownik Andrzej Małowiecki (obecnie na emeryturze)] w ramach pracy zawodowej prowadzą także szeroko rozumianą dydaktykę społeczną popularyzując wiedzę botaniczną (prelekcje dla zainteresowanych osób, publikacje w czasopismach po­pu­lar­no­nauko­wych etc.). Na uwagę zasługuje faktyczne prowadzenie nieomal od 20 lat ogólnopolskiego Koła Miłośników Roślin Wodnych (KMRW w internecie)

 

Polecane:

Wzorcowe kolekcje grzybieni (Nymhaea)

Tabela barwnych odmian grzybieni (Nymphaea)

Czy można kota zagłaskać na śmierć?

 

COPYRIGHT © Daniel Skarżyński 2008Sebastian Gąsior 2017